Openbare zitting

DE GEMEENTERAAD:

MOTIVERING

Juridische gronden

●         decreet over het lokaal bestuur van 22 december 2017, artikel 40 en 41

●         de wet van 14 november 1983 betreffende de controle op de toekenning en aanwending van sommige toelagen, met in het bijzonder artikel 3 en 7, eerste lid 1e en artikel 9, tweede lid

●         het groeipad sociale economie zoals opgenomen in de beleidsnota van 15 november 2024 van de Vlaamse minister van Sociale Economie voor de beleidsperiode 2024-2029

●         het federaal regeerakkoord 2025-2029 voorziet een extra investering van de federale overheid van 20 miljoen euro waarbij 666 extra banen in de sociale economie, collectief maatwerk, worden voorzien

●         de brief van 8 oktober 2025 van de Vlaamse minister voor Sociale Economie met de informatie over de structurele rechtstreekse financiering voor het lokaal sociale-economie beleid vanaf 2026

●         besluit burgemeester en schepenen van 19 november 2025 over de wijziging subsidiëring voor het lokaal sociaal-economiebeleid vanaf 2026

●         het besluit van 25 maart 2026 van het college van burgemeester en schepenen tot goedkeuring van de beleidsvisie sociale economie voor de periode 2026-2030

Feiten en context

Op het schepencollege van 25 maart 2026 werd de beleidsvisie voor de sociale economie voor de periode 2026-2030 goedgekeurd.

De vertaling van de beleidsvisie sociale economie wordt geconcretiseerd in volgende initiatieven:

1. Het uitvoeren van Aanvullende Lokale Diensten. Hiervoor worden samenwerkings- overeenkomsten voorgelegd met Bewel vzw en De Duizendpoot vzw op de gemeenteraad van 25 juni 2026.

2. Subsidiereglement voor collectieve maatwerkbedrijven. In de komende beleidsperiode 2026-2030 worden er door de federale en Vlaamse overheid meer dan 1666 plaatsen extra voorzien in de sector van collectieve maatwerkbedrijven. Een collectief maatwerkbedrijf (vroeger beschutte of sociale werkplaats) is een onderneming die in Vlaanderen werk en begeleiding op maat biedt aan personen met een aanzienlijke afstand tot de arbeidsmarkt, vaak door een arbeidsbeperking. Het is gericht op het creëren van duurzame tewerkstelling met ondersteuning op de werkvloer, in sectoren zoals assemblage, groenonderhoud, ... In Heusden-Zolder zijn er verschillende collectieve maatwerkbedrijven actief: Reset vzw (kringwinkel), Alternatief vzw (groenonderhoud), Bewel vzw (assemblage), De Winning vzw (groenonderhoud) ... Inwoners die worden tewerkgesteld in een collectief maatwerkbedrijf hebben een contract onbepaalde duur. Toch is het een nevendoelstelling om doorstroom van werknemers naar het regulier economisch circuit te stimuleren. We verwachten de komende jaren een instroom van nieuwe leefloongerechtigden afkomstig uit de groep werkzoekenden die hun werkloosheidsuitkering verliezen. Op basis van cijfers van de VDAB schatten we deze groep op ongeveer 350 inwoners. Van deze groep zal er naar verwachting ongeveer 1/3 een leefloon aanvragen. In deze groep inwoners zitten er zeker personen met een verre afstand tot de arbeidsmarkt waarvoor een tewerkstelling in een collectief maatwerkbedrijf de enige kans op werk is. Het is dus als lokaal bestuur voordelig als collectieve maatwerkbedrijven extra arbeidsplaatsen creëren en daarvoor inwoners aanwerven. Een collectief maatwerkbedrijf mag aanwerven wie ze wensen maar als lokaal bestuur mogen we een financiële incentive voorzien voor extra begeleiding op de werkvloer, het aanleren van extra competenties...

Naast de inwoners werkzaam in het statuut collectief maatwerk worden ook de inwoners in het statuut ArbeidsMatigeActiviteiten in de Sociale Economie (AMA SE) meegeteld en de inwoners in traject Tijdelijke Werkervaring (vroegere artikel 60). Uit de groep inwoners in het statuut AMA SE (minimaal 12 uur per week onbezoldigd werken) is er vaak doorstroom naar het statuut collectief maatwerk. Aan de inwoners in het statuut Tijdelijke Werkervaring wordt door de collectieve maatwerkbedrijven een werkvloer aangeboden waar attitudes en competenties worden versterkt.
 

Het subsidiereglement vormt dus een brug tussen enerzijds de hervorming van de arbeidsmarkt (werkzoekenden verliezen hun uitkering na 1 of 2 jaar met een verwachte toename van het aantal leefloners) en het groeipad van de sociale economie met 1666 arbeidsplaatsen. Via de promotoren in de sociale economie wensen we een deel van de inwoners met leefloon naar werk te activeren. Het lokale beleid aligneert zich zo op het beleid van de federale en Vlaamse overheid 

Het bedrag van het subsidiereglement is jaarlijks te verdelen onder de aanvragers van een subsidie. Het bedrag voorzien voor het subsidiereglement is de combinatie van de middelen Aanvullende Lokale Diensten van de Vlaamse overheid en de eigen middelen projectontwikkeling sociale economie na de aftrek van de financiering van de eigen projecten Aanvullende Lokale Diensten (De Duizendpoot en Bewel vzw) en de regierol sociale economie.

3. Subsidie regie sociale economie.

Een deel van de middelen Aanvullende Lokale Diensten worden aangewend voor het uitvoeren van de regierol sociale economie in de Intergemeentelijke Project Vereniging West-Limburg (IPV) Werkt. Het college van burgemeester en schepenen heeft op 19 november besloten om deel te nemen aan een subsidiëringswijze voor deze regierol waardoor we enerzijds 27.181,69 euro bijdragen aan de IPV West-Limburg Werkt voor de financiering van de regierol maar we krijgen tegelijkertijd een compensatie van 25 % van de loonkost van een specialist lokale economie voor het mee ondersteunen van de stad Beringen in de uitvoering van de regierol sociale economie. Voor 2026 ligt de maximumbijdrage onder de 25.000 euro. Dit bedrag moet vastgelegd worden om onze bijdrage aan de IPV West-Limburg Werkt te financieren.

Onder de koepel van de IPV West-Limburg Werkt wordt ook het lokaal partnerschap West-Limburg (begeleiding naar werk van volwassenen met complexe problematieken), de organisatie van het arbeidsmarktinstrument wijk-werken, de samenwerking met de VDAB met jaarlijkse acties zoals jobbeurzen, ... vorm gegeven en gerealiseerd.

4. Sociaal aanbesteden.

Ieder jaar wordt een bedrag van ongeveer 750.000,00 euro aan overheidsopdrachten voorbehouden aan promotoren sociale economie door toepassing van artikel 15 van de wet Overheidsopdrachten. In 2026 werden er overheidsopdrachten sociale economie gegund voor een bedrag van ongeveer 800.000,00 euro.

Argumentatie

De beleidsvisie sociale economie en de vier grote acties hebben als doel een maximaal behoud van de arbeidsplaatsen in de sociale economie in Heusden-Zolder en het stimuleren van nieuwe arbeidsplaatsen bij de organisaties sociale economie actief in Heusden-Zolder waarbij inwoners maximaal voorrang krijgen bij de invulling van de vacatures. Daarnaast wordt er dienstverlening georganiseerd in het kader van Aanvullende Lokale Diensten en wordt de samenwerking op het grondgebied inzake sociale economie ondersteund door het opnemen van de regierol sociale economie.

Het geheel van dit beleid is gericht op de activering van inwoners met een verre afstand tot de arbeidsmarkt en het voorzien van lokale duurzame dienstverlening met een sociaal doel.

De beleidsvisie sociale economie richt zich vooral op inwoners met een verre afstand tot de arbeidsmarkt die vaak langdurig werkzoekend zijn. Deze specifieke aanpak vertrekt ook vanuit de vaststelling dat de werkzoekendengraad de laatste maanden gedaald is. Zo was in mei 2026 in Heusden-Zolder 5,8 % werkzoekend. Dit is gelijk aan de gemiddelde werkzoekendengraad van de provincie Limburg en lager dan de gemiddelde werkzoekendengraad van 6,5 % van Vlaanderen. Het is ook de laagste werkzoekendengraad van de voormalige mijngemeenten.

Het lokaal bestuur aligneert zich met de activering van de inwoners met een leefloon op het federaal plan ter bestrijding van armoede en ongelijkheden 2025–2029 waarbij het lokaal bestuur beloond wordt indien een persoon minstens een jaar na afronding van leefloon/GPMI (Geïndividualiseerd Project voor Maatschappelijke Integratie) nog steeds aan het werk is. Het lokaal bestuur ontvangt dan een bonus die financieel gelijk staat aan het maandelijks bedrag leefloon (categorie gezinslast).

Financiële gevolgen

Uitgaven:

Registratiesleutel: 0550-00/64920310

Budgettair krediet: te voorzien via aanpassing meerjarenplan

Geraamde uitgave: 165.000,00 euro waarvan 140.000,00 euro voor het subsidiereglement en 25.000,00 euro voor de Intergemeentelijke Project Vereniging West-Limburg Werkt

Bijlagen

1. Subsidiereglement doorstroom voor maatwerkbedrijven.

BESLUIT

eenparig aangenomen.
 

Artikel 1:

De gemeenteraad besluit om het subsidiereglement "doorstroom voor maatwerkbedrijven", zoals bijgevoegd, goed te keuren.

Artikel 2:

De gemeenteraad keurt de bijdrage voor 2026 voor de Intergemeentelijke Projectvereniging West-Limburg Werkt voor de uitvoering van de regierol sociale economie goed. De bijdrage  voor 2026 is maximum 25.000,00 euro.